Một trong những nguyên nhân khiến nhiều dự án tại Việt Nam bị chậm tiến độ hoặc “đứng hình” ngay từ giai đoạn đầu không phải vì thiếu vốn hay thiếu quỹ đất, mà vì nhà đầu tư hiểu sai về việc dự án của mình có thuộc diện phải xin chấp thuận chủ trương đầu tư hay không. Trên thực tế, có những dự án không cần xin nhưng vẫn làm, gây mất thời gian và chi phí, trong khi cũng có những dự án bắt buộc phải thực hiện nhưng lại “bỏ qua”, dẫn đến việc hồ sơ bị trả lại hoặc không thể triển khai các bước tiếp theo. Với Luật Đầu tư 2025, phạm vi các dự án phải xin chủ trương đầu tư đã được làm rõ và phân cấp cụ thể hơn, giúp nhà đầu tư có cơ sở xác định ngay từ đầu, nhưng đồng thời cũng đòi hỏi phải hiểu đúng nếu không muốn rơi vào vòng luẩn quẩn thủ tục.
I. CƠ SỞ PHÁP LÝ VÀ CÁCH TIẾP CẬN MỚI
Theo quy định tại Điều 24 và Điều 25 Luật Đầu tư 2025, pháp luật đã liệt kê cụ thể các nhóm dự án phải thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, đồng thời phân định rõ thẩm quyền giữa các cấp có thẩm quyền. Điểm thay đổi đáng chú ý không chỉ nằm ở việc bổ sung danh mục, mà còn ở cách tiếp cận: từ việc quy định mang tính khái quát trước đây sang liệt kê cụ thể từng nhóm dự án, giúp nhà đầu tư dễ dàng xác định dự án của mình có thuộc diện phải xin chủ trương hay không.
II. LÀM RÕ PHẠM VI DỰ ÁN PHẢI XIN CHỦ TRƯƠNG ĐẦU TƯ
Theo Luật Đầu tư 2025, có khoảng 20 nhóm dự án cụ thể thuộc diện phải xin chấp thuận chủ trương đầu tư, tập trung vào các lĩnh vực có tác động lớn đến kinh tế, xã hội hoặc có yếu tố nhạy cảm.
Trước hết là nhóm dự án sử dụng đất và tài nguyên quy mô lớn hoặc nhạy cảm, bao gồm các trường hợp chuyển mục đích sử dụng rừng, chuyển đất trồng lúa diện tích lớn, dự án có di dân tái định cư quy mô lớn hoặc liên quan đến khu vực quốc phòng, an ninh. Đây là nhóm dự án mà Nhà nước cần kiểm soát chặt để đảm bảo cân bằng giữa phát triển và bảo vệ tài nguyên.
Tiếp theo là nhóm dự án thuộc lĩnh vực đặc biệt, như điện hạt nhân, casino, hàng không, viễn thông có hạ tầng mạng hoặc các lĩnh vực liên quan đến nhà đầu tư nước ngoài trong những ngành nghề nhạy cảm. Các dự án này không chỉ có tác động kinh tế mà còn liên quan đến an ninh và chính sách quản lý ngành.
Ngoài ra, các dự án liên quan đến di sản, khu vực nội đô lịch sử hoặc các khu vực hạn chế phát triển cũng thuộc diện phải xin chủ trương, nhằm đảm bảo yếu tố bảo tồn và quy hoạch đô thị.
Đối với nhóm dự án bất động sản và hạ tầng quy mô lớn, như khu đô thị, nhà ở, khu công nghiệp, sân bay, cảng biển, pháp luật tiếp tục yêu cầu phải thực hiện thủ tục này nhằm kiểm soát quy hoạch và định hướng phát triển dài hạn.
Cuối cùng là nhóm dự án có yêu cầu đặc biệt, bao gồm các dự án đề nghị Nhà nước giao đất, cho thuê đất hoặc áp dụng cơ chế chính sách đặc thù ngoài khung pháp luật hiện hành.
III. THẨM QUYỀN CHẤP THUẬN – ĐIỂM MỚI DOANH NGHIỆP DỄ BỎ QUA
Một trong những thay đổi quan trọng tại Luật Đầu tư 2025 là việc phân cấp rõ ràng thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư, thay vì tập trung hoặc phân tán chưa rõ như trước đây.
Theo đó, Quốc hội chỉ xem xét các dự án đặc biệt cần áp dụng cơ chế chính sách riêng. Thủ tướng Chính phủ chấp thuận đối với một số nhóm dự án lớn hoặc có tính chất đặc thù, trong khi phần lớn các dự án được giao về cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định. Đáng chú ý, đối với các dự án trong khu công nghiệp, khu kinh tế hoặc khu công nghệ cao, thẩm quyền có thể thuộc về Ban quản lý các khu này.
Điểm cần lưu ý là việc xác định sai thẩm quyền là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến hồ sơ bị trả lại hoặc kéo dài thời gian xử lý, dù nội dung dự án có thể hoàn toàn phù hợp.
IV. NHỮNG SAI LẦM KHI XÁC ĐỊNH PHẠM VI DỰ ÁN
Trong thực tiễn tư vấn, sai lầm phổ biến nhất là nhà đầu tư không xác định đúng dự án của mình có thuộc diện phải xin chủ trương đầu tư hay không, dẫn đến hai tình huống rủi ro. Một là thực hiện thủ tục không cần thiết, làm kéo dài thời gian và phát sinh chi phí. Hai là bỏ qua thủ tục bắt buộc, khiến toàn bộ hồ sơ dự án không thể tiếp tục.
Bên cạnh đó, nhiều nhà đầu tư chỉ nhìn vào quy mô vốn mà bỏ qua yếu tố vị trí, quy hoạch hoặc ngành nghề, trong khi đây lại là những yếu tố quyết định dự án có thuộc diện phải xin chủ trương hay không. Ngoài ra, việc không xác định đúng thẩm quyền cơ quan phê duyệt cũng là nguyên nhân khiến nhiều dự án bị “đi lòng vòng” giữa các cơ quan.
Việc xác định sai phạm vi dự án có thể dẫn đến những rủi ro đáng kể:
- Dự án bị dừng hoặc không được tiếp tục triển khai
- Hồ sơ bị trả lại nhiều lần, kéo dài tiến độ
- Phát sinh chi phí lớn do điều chỉnh thủ tục
- Ảnh hưởng đến cơ hội đầu tư và dòng tiền
Điểm đáng chú ý là các rủi ro này thường xảy ra ngay từ giai đoạn đầu, nhưng hậu quả lại kéo dài xuyên suốt vòng đời dự án.
V. GIẢI PHÁP CHO NHÀ ĐẦU TƯ
Để tránh rơi vào tình trạng “làm lại từ đầu”, nhà đầu tư cần tiếp cận việc xác định phạm vi dự án theo hướng pháp lý ngay từ bước đề xuất dự án. Trước hết, cần rà soát toàn diện các yếu tố như ngành nghề, quy mô, vị trí và nhu cầu sử dụng đất để xác định chính xác dự án có thuộc diện phải xin chủ trương đầu tư hay không.
Bên cạnh đó, việc xác định đúng cơ quan có thẩm quyền sẽ giúp rút ngắn đáng kể thời gian xử lý hồ sơ. Trong các dự án phức tạp, đặc biệt là dự án bất động sản hoặc dự án có yếu tố nước ngoài, việc có sự tham gia của đơn vị tư vấn pháp lý chuyên môn ngay từ đầu sẽ giúp nhà đầu tư tránh được các sai sót mang tính hệ thống.
- - - - - - - - THÔNG TIN LIÊN HỆ TƯ VẤN- - - - - - - -
P: 0984.47.47.54
E: wiseelaw@gmail.com
W: www.wiseelaw.com
A: 92b Nguyễn Hữu Cảnh, Thạnh Mỹ Tây, HCM
